‹‹ شاخص های اختصاصی عملکرد اداره بررسی, آموزش و مراقبت بیماریهای دامی استان ››

الف- اجرای سیستم ملی مراقبت(سرویلانس) بیماریهای دامی

هدف-هدف سیستمهای مراقبت ارائه تصویر کامل یا نسبتا کامل از وضعیت بهداشتی در جمعیت دامی می باشد. مراقبت اپیدمیولوژیک روشی است که می تواند در شناخت سریع و دائمی بیماریها و مشخص نمودن تغییرات آنها در طول زمان,مکان و جمعیتها جوابگو باشد.این سیستم با بررسیهای مستمر و هدف دار ادواری و مطالعات اپیدمیولوژیک در سطح جمعیت امکان ارزیابی عملیات جاری پیشگیری و کنترل بیماریهای دام و تصمیم گیری درباره نحوه اجرای فعالیتهای پیشگیری  و کنترل اینده را بوجود می اورد.

1-اجرای سیستم ملی مراقبت فعال و غیر فعال بیماری طاعون گاوی در سطح دامداریهای تحت پوشش استان اصفهان

هدف- در راستای سیاست های جهانی ریشه کنی طاعون گاوی با توجه به قطع عملیات مایه کوبی در کشور با اجرای سیستم مراقبت مرتبا واحدهای دامداری مورد بازدید و معاینه قرار می گیرند. همچنین به منظور تهیه اسناد و مدارک عدم وجود ویروس در چرخش اقدام به نمونه برداری مطابق دستورالعمل های سازمان دامپزشکی میگردد.

نحوه عملکرد:

هر ماهه از 10-5درصد واحدهای اپیدمیولوژیک هر شهرستان که به صورت تصادفی انتخاب می شوند بازدید به عمل می اید. دامهای واحدها مورد معاینه قرار میگیرند و از نظر وجود و یا عدم وجود ضایعات مخاطی مشابه طاعون مورد بررسی قرار گرفته داده های مورد مشاهده در پرسش نامه های مخصوص طاعون گاوی درج میگردد, در صورت لزوم نمونه برداری نیز انجام می گیرد.

عملکرد:

در سال1384 طی 2627 مورد بازدید از تعداد 892646 راس دام موجود در واحدها تعداد 502753 راس از آنها یعنی 56.3 درصد مورد معاینه قرار گرفتند.همچنین مطابق دستورالعمل های سازمان دامپزشکی در اجرای برنامه مراقبت سرمی (سروسرویلانس) از8 سایت که به صورت تصادفی انتخاب شده بود از تعداد 546 راس دام (گوسفندوبزو گاو وگوساله) خونگیری به عمل امد.

 2- بررسی و اجرای  سیستم مراقبت بیماریها بر اساس گروه بندی بیماریها

با توجه به سرعت انتشار و سرایت بیماریها, ایجاد خسارات اقتصادی, تاثیر در بهداشت عمومی و اهمیت در تجارت بین المللی بیماریها را به دو گروه 1و2 تقسیم بندی نموده اند.

بیماریهای گروه 1 شامل طاعون گاوی, تب برفکی , آبله گوسفند و بز, شاربن و هاری

 بیماریهای گروه 2 شامل لکوز,مشمشه,لپتوسپیروز, لیستریوز, یون ,پاستورلوز ریوی, آگالاکسی, شاربن علامتی, آنتروتوکسمی, قانقرایا و تیلریوز و .....

هدف- بررسی , کانون یابی و نحوه گسترش این بیماریها در جمعیت دامی و بالاخره با نمونه برداری و تشخیص به موقع و جمع آوری داده ها و پردازش آنها در جهت پیشگیری و کنترل هر چه سریعتر آنها اقدام می گردد.

نحوه عملکرد:

در مورد بیماریهای گروه 1 بر اساس اطلاعات واصله از واحدهای در گیر بیماری توسط (نیروهای دولتی , بخش خصوصی و دامداران) ضمن بازدید اقدام به نمونه برداری , بررسی و تشخیص موارد مشکوک و بر اساس فرمهای مربوطه اطلاعات ثبت و به صورت روزانه به سازمان دامپزشکی گزارش می گردد.

عملکرد:

1- اجرای سیستم مراقبت فعال علیه  بیماری تب برفکی( گاوی و گوسفندی)

طی سال 1384 از تعداد 85 کانون گزارش شده بازدید و نمونه برداری گردید . با ارسال نمونه ها در اسرع وقت به مرکز تشخیص سازمان نتایج در 13 مورد سویه های    A وO   و از نمونه هایی که در آذر و دی ماه گزارش شده بود ساب تایپ جدید  A05ir  جدا گردید.

 در جهت ارزیابی نحوه واکسیناسیون تب برفکی از 3 واحد گاوداری قبل و یک ماه بعد از واکسیناسیون از دامهایی که واکسن داخلی ویا وارداتی را در یافت کرده بودند خونگیری به عمل امد (240راس) و به آزمایشگاه مرکزی سازمان ارسال گردید.

2- بررسی و مراقبت بیماریهای گروه 2

هدف- - بررسی و مراقبت بیماریهای گروه 2 با هدف پیگیری کلیه گزارشات بخش خصوصی و دولتی مبنی بر بروز موارد مشکوک , بازدید و بررسی فوری , انجام نمونه برداری عای لازم جهت تشخیص قطعی و تعیین تکلیف نهایی مورد مشکوک و تکمیل فرم گزارش وقوع با برقراری ارتباط فوری با شبکه دامپزشکی منطقه مربوطه و اخذ اطلاعات بیشتر و دنبال کردن روند بیماری در گله و اجرای اقدامات بهداشتی خاص بیماری مشخص شده می باشد.

عملکرد:

در طی سال 1384 موارد وقوع بیماریهای گروه2 در سطح استان به صورت زیر بوده است.

 ازتعداد2314 کانون بیماریهای گروه 2 گزارش شده بیشترین تعداد مربوط به بیماری آنتروتوکسمی با809 کانون- تیلریوز 582 کانون- قانقرایا282 کانون و دیگر بیماریها نظیر آگالاکسی130 کانون -MCF36 کانون - موارد مشکوک به پاستورلوز17 کانون- پلوروپنومونی146 و شاربن علامتی7 کانون بوده است.

ب- بررسی و مراقبت بیماریهای قابل انتقال بین انسان و دام

هدف- با توجه به اهمیت بیماریهای قابل انتقال بین انسان و دام(زئونوزها) از نظر بهداشت عمومی بجز سل و بروسلوز که به صورت مستقل عمل می شود بقیه بیماریهای مشترک در سیستم مراقبت بیماریها مورد پیگیری, نمونه برداری و با هماهنگی شبکه های بهداشت و آمزش پزشکی و سازمان محیط زیست در مناطق  جغرافیایی که کانون بیماری تشخیص داده شده اقدامات پیشگیری و کنترل انجام می پذیرد.

عملکرد:

در طی سال 1384 از 14 مورد مشکوک گزارش شده هاری در نشخوارکنندگان و گوشتخواران پس از تکمیل فرم های مربوطه و تهیه گزارش, نمونه برداری از مغز صورت گرفته و به آزمایشگاه انستیتو رازی ارسال گردید. پاسخ 5 نمونه مثبت اعلام گردید.

 در مورد بیماری مشترک شاربن در سال 1384 با توجه به عملیات پیشگیری واکسیناسیون جمعیت بالای 80 درصد دام استان موارد بروز مشکوک به بیماری 4 مورد بوده که در آزمایش همگی منفی بودند.

ج- اجرای سیستم مراقبت فعال علیه  بیماری جنون گاوی ( (BSE

از30 واحد گاوداری به منظور بررسی بیماری جنون گاوی تعداد 360 مورد بازدید به عمل آمد,فرمهای مربوطه تکمیل و از دامهایی که به نوعی علائم عصبی را نشان می دادند نمونه برداری گردید که کلیه نمونه ها از نظر بیماری جنون گاوی منفی بود.

د- بررسی موارد وقوع سقط جنین در گله های گاوی و گوسفندی استان

هدف- با توجه به مشکل وجود سقط جنین در گله های گوسفندی و گاوی و خساراتی که از این عارضه به دامداران وارد میشود و همچنین نظر به اینکه عوامل متعددی مسبب سقط جنین در گله ها می باشد لذا ردیابی و تشخیص عامل سقط از وظایف سازمان دامپزشکی  می باشد.

نحوه عملکرد:

با مراجعه دامداران مشکل دار ,ضمن بازدید ازگله اقدام به نمونه برداری و ارسال نمونه به مراکز تشخیص استانی و سازمان نموده و پس از دریافت نتایج, بر اساس نوع عامل جدا شده و بررسیهای اپیدمیولوژیک راهنماییهای لازم به دامداران ارائه میگردد.

در سال 1384 از 86 مورد مراجعه , بازدید بعمل آمد و نمونه های لازم برداشت  و آزمایش گردید. 13 مورد مثبت بروسلا و 21مورد کلی باسیل, 4 مورد سالمونلاو 2 مورد استافیلوکوک جدا گردید.از 45 مرد عامل میکروبی جدا نشد و نتیجه منفی بود.

و- بررسی و مراقبت سندرم اسهال گوساله ها

هدف- از آنجايي كه هر گونه ضايعه در جمعيت دامي مي تواند خسارات اقتصادي قابل توجهي ايجاد مي نمايد مطالعه سندرم اسهال گوساله ها كه به  لحاظ سبب شناسي پيچيده مي باشد از اهميت ويژه اي برخوردار است نتايج مطالعات اين سندرم مي تواند راه را براي برنامه ريزي صحيح پيشگيري, مبارزه و درمان بيماري هموار سازد. اهداف طرح شامل:1- تعيين ميزان شيوع و از طريق برقراري موازين بهداشتي و پيشگيري كننده در دامداريها به سطح وقوع طبيعي مورد انتظار رسيد.2- تعيين عوامل مولد سندرم در مناطق مختلف 3- ارايه راهكارهاي مناسب بهداشتي و پيشگيري به منظور رسيدن به استانداردهاي موجود.

نحوه عملكرد

- بررسي گذشته نگر سندرم با تكميل فرم گزارش وضعيت بيماري اسهال گوساله ها

- برداشت نمونه هاي مرضي لازم و ارسال به آزمايشگاه هاي تشخيص استان و سازمان

- جمع بندي داده ها (اطلاعات فرم ها و نتايج آزمايشگاهي

آناليز داده ها و دستيابي به نتايج  و براساس  آن  ارايه راهكارهاي مناسب بهداشتي و پيشگيري به منظور رسيدن به استانداردهاي موجود.

درسال 1384  مرحله بررسي گذشته نگر سندرم با تكميل فرم گزارش وضعيت بيماري اسهال گوساله ها در 120 واحد دامداري  انجام گرديد.

ز- بررسی و مراقبت بيماريهاي تك سمي

هدف- در راستاي سياست هاي برنامه پنج ساله چهارم توسعه ، اجراي برنامه هاي نظارت و مراقبت بيماريها ، ايجاد شبكه مراقبت فعال بصورت جامع و برنامه مبارزه با بيماريها در سطح اسبداريهاي كشور به شرح زير ميباشد::سروسرويلانس در جهت كشف و تعيين ميزان شيوع سرمي بعضي از بيماريهاي تك سميها از اهميت زيادي برخوردار است. در مراقبت فعال سروسرويلانس از سطح كشور تعدادي نمونه سرمي بطور اتفاقي تهيه و با روشهاي تشخيصي كه بر مبناي ارزشمندبودن آنها طراحي شده مورد آزمايش قرار ميگيرند.

- طاعون اسبي    - كم خوني عفوني - آرتريت ويروسي  -بابزيوز – دورين

براي بيماريهاي فوق الذكر اين مراقبت بطور همزمان سالي يكبار نمونه برداري از جمعيت اسب كشور انجام ميگيرد .

برنامه هاي كنترل و پيشگيري :

برنامه واكسيناسيون اسبها عليه بيماري آنفلوانزا مورد توجه خاص بوده و همچنين مايه كوبي عليه كزاز و شاربن برابر دستورالعملهاي مربوطه بايستي تداوم يافته و انجام شود .

ح- بررسي و مراقبت بيماريهاي شتر :

شامل مراقبت غيرفعال از پنج بيماري شاربن- تب برفكي- هاري- آبله و پاستورلوز شتر ميباشد كه در جمعيت شتر كل استان به مورد اجراء گذارده شده و تمامي مقررات و دستورالعملهاي متداول در سيستم مراقبت از بيماريهاي دامي در مورد آنها صادق است.

عمليات مراقبت مشاهده اي مستقيم و غيرمستقيم در 10% واحدهاي اپيدميولوژيك انتخابي استان كه داراي شتر هستند به صورت ثابت و هر فصل يكبار اجرا گرديده و نتايج حاصل در پايان فصل ارسال ميگردد. توصيه ميشود بازديد ها همزمان با انجام كارهاي متداول بررسيها در طول فصل انجام گردد.

با توجه به گستردگي سندرم سقط در جمعيت شتر كشور ، ارسال نمونه سرمي از كليه شترهاي داراي سابقه سقط الزامي است.

برنامه مبارزه با انگلهاي خارجي و سمپاشي شترها و جايگاههاي نگهداري آنها الزامي است. اين برنامه علاوه بر كاهش عوارض پوستي سبب جلوگيري از انتقال بيماريهاي خطرناكي نظير CCHF و طاعون شتري از طريق انگلهاي خارجي خواهد شد.

ت- ثبت كدهاي اپيدميولوژيك با استفاده از دستگاه (GPS)

هدف- ثبت اطلاعات جغرافيايي هريك از شهرها, روستاها و دامداريهاي استان با دستگاه (GPS) اين امكان را به وجود مي آورد تا با توجه به موقعيت جغرافيايي محيط امكان مطالعه بيماريهاي به سهولت انجام مي گيرد. از ويژگيهاي بسيار مهم اين سيستم آنست كه در لحظه كوتاهي از زمان واقعيت وقوع بيماري را مي توان روي صفحه رايانه با كليه اطلاعات مشاهده و در مورد آن تصميم گيري كرد.

عملكرد :

در سال 1384 كليه شبكه هاي هر شهرستان با در دست داشتن دستگاه GPSموفق به ثبت كليه دامداريهاي منطقه خود گرديدند . تعداد كد هاي اپيدميولوژيك ثبت شده در استان6014 كد ميباشد.