پرونده آنفلوانزاي پرندگان هنوز باز است

بيماری- گروه سلامت - سميه شرافتي:
كارشناسان هشدار مي‌دهندكه پرونده آنفلونزاي پرندگان درايران هنوز بسته نشده‌است.

همزمان با شيوع آنفلوانزاي پرندگان طي سال‌هاي اخير بود كه كارشناسان اعلام كردند اين آنفلوانزا، يك بيماري ‏عفوني پرندگان است كه ويروس آنفلوانزاي سويه ‏A‏ به‌وجود مي‌آورد.‏ آنها همچنين اعلام كردند كه پرندگان وحشي معمولا ناقل سويه‌هاي ويروس آنفلوانزا با بيماري‌زايي پايين و كم ‏خطر هستند اما در پرندگان اهلي، اين ويروس‌ها 2شكل متفاوت بيماري را ايجاد مي‌كنند كه يكي از آنها شايع و ‏ملايم و ديگري نادر و بسيار كشنده است؛

به‌طوري كه شكل ملايم بيماري اغلب تشخيص داده نمي‌شود اما ويژگي سويه‌هاي داراي قابليت بالاي ‏بيماري‌زايي، ايجاد بيماري شديد، ناگهاني و به‌شدت مسري است كه ميزان مرگ و مير ناشي از آن طي 48 ‏ساعت مي‌تواند به 100 درصد برسد.اين بيماري در كشور ما به‌طور نگران‌كننده‌اي قرباني نداشت ولي حالا بعد ‏از ظهور آنفلوانزاي جديد يعني همان آنفلوانزاي نوع ‏A‏ در دنيا و ابتلاي حدود 500 ايراني به آن، كارشناسان هشدار ‏مي‌دهند كه هنوز پرونده آنفلوانزاي پرندگان بسته نشده است.

‏براين اساس، دكتر عبدالرضا استقامتي، عضو كميته كشوري آنفلوانزا با اشاره به ابتلاي بيش از 400 نفر در دنيا به ‏آنفلوانزاي پرندگان گفت: ‌ويروس آنفلوانزاي خوكي متشكل از 3 قطعه ژنتيك از بدن پرندگان، 3 قطعه ژنتيك از ‏بدن انسان و 2 قطعه ژنتيك از بدن خوك است.مشاور سازمان بهداشت جهاني در زمينه آنفلوانزا با بيان اينكه عملكرد 6 هفته‌اي ويروس آنفلوانزاي نوع ‏A‏ (به لحاظ قدرت سرايت و انتقال) معادل عملكرد 6 ماهه ويروس‌هاي قبلي (پرندگان و انساني) است، اظهار ‏كرد: از اين رو، طي مدت كوتاهي شمار فراواني از افراد گرفتار مي‌شوند. بنابراين 5/0 درصد مرگ ومير، تعداد ‏زيادي را شامل مي‌شود.

در اين ميان كارشناسان معتقدند، پاندمي‌ها شامل 6مرحله هستند؛ در فاز يك پاندمي، خطري براي انسان وجود ‏ندارد؛ در فاز2، ويروس پس از چندين بار گردش، قدرت تهاجمي و ابتلاي انسان را پيدا مي‌كند؛ در فاز 3، قدرت ‏انتقال انسان به انسان محدود است؛ در فاز 4، انتقال از انسان به انسان واضح است؛ در فاز 5 در نقاط مختلف ‏بيماري بروز مي‌كند و بالاخره در فاز 6 بيماري سراسر دنيا را فرا مي‌گيرد. ‏

دكتر استقامتي با بيان اينكه ما هم‌اكنون در فاز 3 آنفلوانزاي پرندگان هستيم، وجود 3 شرط پيدايش ويروس ‏جديد در پرندگان، قدرت انتقال از پرنده به انسان و قدرت انتقال از انسان به انسان را براي عالم‌گير‌شدن الزامي ‏دانست و تاكيد كرد: بشر امروزي با هر 3نوع آنفلوانزا (انساني، پرندگان و خوكي) روبه‌روست.

پرندگان، مخازن اصلي

با اين اوصاف از زمان اپيدمي آنفلوانزاي پرندگان از 438 مورد انساني گزارش شده در دنيا، 262 نفر (بيش از 60 ‏درصد) جان خود را از دست داده‌اند و كارشناسان معتقدند كه هم‌اكنون پرندگان، مخزن ويروس‌هاي آنفلوانزاي نوعA ‎‏ هستند.

دكتر حسن نيلي، استاد دانشگاه و رئيس مركز تحقيقات بيماري‌هاي پرندگان دانشگاه شيراز نيز با اشاره به ابعاد ‏مهم بيماري‌هاي آنفلوانزاي پرندگان، خاطرنشان كرد: پرندگان مخزن ويروس‌هاي آنفلوانزاي نوع‏A‏ هستند و ‏نقش مهمي در اكولوژي و توليد ويروس‌هاي جديد ايفا مي‌كنند.

وي با بيان اينكه اگر مي‌خواهيم با آنفلوانزا مقابله جدي كنيم، بايد ردپاي آن را در انواع طيور مهاجر، دريايي و ‏صنعتي بررسي كنيم، سرچشمه توليد آنفلوانزا را پرندگان به‌ويژه پرندگان آبزي مثل اردك و غاز اعلام كرد و افزود: آنفلوانزاي خوكي ويروس ‏HINI‏ از دسته ويروس‌هاي نوع‏A‏ است كه مخزن آن پرندگان هستند و ‏خوك به‌عنوان ميزبان واسط و محملي براي انتقال اين ويروس از پرنده به انسان مطرح است. ‏

وي با اشاره به شرايط اقليمي خاص وجود مسير مهاجرت پرندگان در ايران اضافه كرد: پرندگان معمولا علائم ‏شديد بيماري را نشان نمي‌دهند اما ناقل بيماري هستند بنابراين پايش پرندگان اهميت ويژه دارد. ‏

دكتر نيلي با اشاره به بند بند بودن ژن‌هاي ويروس كه يكي از ويژگي‌هاي مهم آنفلوانزاي پرندگان است، ادامه ‏داد: اين ويژگي، اين شرايط را به ويروس مي‌دهد كه در هر مرحله از تكثير با ويروس آلوده بازآرايي كند و ‏نوع جديدي از ويروس را تشكيل دهد. بنابراين كشور هميشه بايد براي شناسايي ويروس جديد آماده باشد. ‏

ابتلاي انسان به آنفلوانزاي پرندگان‏

آنفلوانزاي نوع ‏H5N1‎‏ در درجه اول بيماري پرندگان اهلي است. بيشتر موارد انساني مبتلا به آنفلوانزاي ‏پرندگان از نوع ‏H5N1‎، در مناطق روستايي و حومه شهرها كه پرندگان اهلي را در منازل خود پرورش مي‌دهند، ‏گزارش شده‌اند.

اين ويروس از طريق تماس در زمان سربريدن، پركندن و طي تهيه غذا از پرندگان اهلي به ‏انسان منتقل مي‌شود. انتقال ويروس از راه دست‌زدن به پرندگاني كه بر اثر اين بيماري مرده‌اند و همچنين اعضاي بدن ‏آنها نظير پر نيز ممكن است.‏

براي همين تاكيد كارشناسان بر اين است كه مردم بايد از تماس با پرندگان وحشي مرده پرهيز كنند و هر موردي ‏را به مسئولان گزارش دهند.‏خوردن و استنشاق مدفوع، بزاق و ترشحات مخاطي پرنده آلوده توسط ساير پرندگان موجب انتشار بيماري در ميان ‏آنها مي‌شود.

تماس با مدفوع، بزاق، ترشحات مخاطي و پر پرندگان آلوده و براي نمونه استنشاق مدفوع خشك ‏شده روي پرها و يا گرد وغبار آلوده به مدفوع، نيز مي‌تواند اين بيماري را در انسان موجب شود.

علاوه بر اين، سر بريدن پرندگان بيمار، پرورش و تماس با خروس‌هاي جنگي، بازي با پرندگان و خوردن خون يا ‏گوشت خام يا نيم پخته پرندگان، ابتلا به اين بيماري را به‌دنبال دارد.‏

بيشتر مبتلايان به اين بيماري را بزرگسالان و كودكاني تشكيل مي‌دهند كه قبل از ابتلا به بيماري از سلامتي ‏كامل برخوردار بوده‌اند. دوره نهفته اين بيماري (فاصله زماني ميان تماس با عامل بيماري‌زا تا شروع علائم)، ‏طولاني‌تر از موارد آنفلوانزاي انساني است. در بيشتر موارد بين 2 تا 4 روز پس از تماس با ويروس علائم ظاهر ‏شده‌اند اما دوره نهفته 8 تا 17 روزه نيز گزارش شده است.‏

علائم اوليه بيماري شامل تب بالا (بالاتر از 38 درجه سانتي‌گراد)، سردرد، درد عضلاني، آبريزش بيني، گلودرد، ‏سرفه و تنگي نفس است. در مواردي اسهال، استفراغ، درد شكمي، خونريزي از بيني و لثه‌ها نيز گزارش شده است. ‏

در مقايسه با آنفلوانزاي انساني، در آنفلوانزاي نوع ‏H5N1‎‏ اسهال آبكي، بدون خون و بلغم، بيشتر ديده شده و ‏مي‌تواند تا يك هفته قبل از علائم تنفسي ظاهر شود.‏